Jaren geleden zei Eric met véél overtuiging: "Dit jaar trek ik naar Malawi." Hij heeft er acht jaar moeten op wachten, maar eindelijk is het zover. Malawi zou één van de mooiste landen ter wereld moeten zijn. De eerste indruk valt wel eventjes tegen en dan heb ik het niet over de afmattende discussies bij de grensovergang. Het meer heeft meer weg van de zee. Uit angst voor overstromingen bouwden de mensen in Karonga hun huizen op een veilige afstand van het meer Malawi. Bouwvallige woningen en muurtjes belemmeren het uitzicht.
Het meer bereiken vraagt enige inspanning. Ofwel moet je doorheen de velden of je trotseert een paar vuilnisbelten. Koeien en varkens lopen vrij over het strand naar het water toe. met de bijhorende vervuiling tot gevolg. Zonnebaden op het strand zit er niet in. Mensen baden zich in het meer en wassen er hun kleren. Hier zijn de mensen stukken minder preuts. Geef me maar Matema beach (Tanzania - eveneens lake Malawi), dat was stukken mooier. Niet dat ik Eric geen blik op een blote borst van een jong meisje gun. Alhoewel, Voor hun dertigste hangen hun borsten er reeds verlept bij.
We zakken af naar het zuiden en besluiten een historische stad Livingstonia te bezoeken. In tegenstelling met wat de naam laat vermoeden heeft de predikant en ontdekkingsreiziger Livingstone er nooit of te nimmer een voet aan wal gezet. Een helse rit voert ons tot hoog in de bergen. Het uitzicht is adembenemend. Genieten kunnen we niet. We moeten ons op de weg concentreren. De haarspeldenbochten zijn scherp en steil. Eric moet de bochten soms in meerdere keren nemen. Nee, niet bepaald een plezierritje. De inspanning wordt niet bepaald beloond. In Livingstonia valt niets te beleven. Het museum gewijd aan Livingstone en zijn 'volgeling' dr. Laws is ondermaats. Er is dus niets. behalve een universiteit. We ontmoeten een bejaard Amerikaans koppel. Hun enthousiasme werkt aanstekelijk. Zij zullen nieuw leven in Livingstonia blazen. Hij kreeg net de toezegging van de Europese gemeenschap (geld vanuit Amerika voor Afrika is een méér dan uitzonderlijk gegeven) om, volgens de man, een aantal historische waardevolle stenen gebouwtjes (?) te restaureren. De dame is eveneens door het dolle heen. Een internationale rotary club zal investeren in een nieuw watersysteem. Het huidige dateert van de jaren 1900, ten tijde van dr. Laws. Het doet me, eerlijk waar, deugd om die bejaarde koppel bezig te horen. Op hun leeftijd koesteren ze nog idealen zoals een twintigjarige. Toch blijf ik ergens septisch. Zelfs deze universiteit heeft al bij al weinig te betekenen. Een paar dagen later vernemen we via het radionieuws dat er een recordaantal studenten in het ingangsexamen voor de universiteit slaagden . De namen worden traag voorgelezen. toch een paar minuten lang.
Terug naar de kustlijn, langzaamaan trekken we zuidwaarts. En het moet gezegd worden: Malawi wordt er steeds mooier op. We schieten enkele leuke plaatjes. 't Begint me te bevallen. 't Is warm. het water lonkt Op afstand glinstert het water aantrekkelijk, bekruipt me de zin om in mijn badpak te sprinten... Eens op het strand speur ik enkel de grond af, koeienvlaaien ontwijkend. Eric let zo goed niet op en trapt op een halve, opgedroogde vlaai. ze kantelt en versiert zijn strandslof. Onverstoorbaar loopt hij verder. Af en toe hou ik halt om van het landschap te genieten. De koeien grazen het spaarzame gras op het zandstrand en over datzelfde strand wandelt ongestoord een varken, een écht varken welteverstaan, vier/vijf families wassen hun kleren. Halfnaakte mensen wassen zich en vragen zich helemaal niet af hoe het met de waterkwaliteit gesteld is. Volgens de buitenlanders stikt het meer van de bilharzia. Dit zijn wormpjes die via de huid het lichaam binnendringen, zich nestelen in de ingewanden en aan deze laatste veel schade toebrengen. Volgens de Malawi's is het meer er vrij van. "Verderop misschien, maar hier zit er geen." Nou, die zin hebben we zowat op elke locatie in Malawi gehoord. Zwemmen en dan vlug onder de douche? Ah, het water voor de douche wordt wellicht ongefilterd opgepompt uit het meer. Ik ga niet zwemmen, verzaak aan de douche en was me in de camper. Ik word paranoia, I have the blues.
Nkhata Bay. het leven wordt iets roziger. misschien ga ik ooit nog een liefdesrelatie aan met Malawi. Volgens een Israëlisch meisje beweerde de dokter van het plaatselijke hospitaal dat hij geen enkele geval van bilharzia behandelde. Hij woont hier toch al een jaar of twee. Joepie, ik ga zwemmen. vandaag toch nog niet. misschien morgen , of overmorgen. De baai is mooi, verleidelijk. Mensen wassen zich in het water, wassen er hun kleren. Deze keer ontbreken de koeien en varkens: "Joepie!" Ik heb nog steeds de blues, maar af en toe borrelt er 'iets' op, een nieuw enthousiasme. Uiteindelijk heb ik nooit in lake Malawi gezwommen.
Het leven in Malawi is eenvoudig, ook voor ons. Elke 'stad' telt minimaal één superette, een op eerste zicht luxe voor de toerist. Het aanbod is echter beperkt. Rekken eenvoudige ambachtelijke zeep, suiker en rijst en dit alles taksvrij! Een stukje kaas ligt er af en toe. Een cola is goedkoper dan een fles mineraalwater. (Ah, de mensen liggen er niet van wakker. Die halen 'hun' water toch uit het meer) Als er al 'charcuterie' ligt, heeft ze een merkwaardige onnatuurlijke kleur en kost stukken van mensen (allez, volgens de normen van Malawi). Eric snakt naar een sneetje hesp. maar laat het plaatselijk aanbod liever aan zich voorbijgaan. De diepvriezers zijn echter gevuld met vlees, al dan niet taksvrij, en toch ogen ze niet aantrekkelijk. We besluiten ons toch maar aan het diepvriesvlees te wagen. Uitgerekend deze morgen liep het mis. Alle diepvriezers zijn ontdooid, melk en bloed druipt over de grond. De diepvriezers worden leeggemaakt, met een vies doekje gepoetst en het vlees, de zakjes melk en ijsjes worden zonder meer terug in de diepvries gedumpt. Met de onregelmatige elektriciteitspannes zal dat wel meer gebeuren.
Bij gebrek aan verse ingrediënten eten we voor de zoveelste keer op rij in een plaatselijk restaurantje. Voor die paar euro moeten we het niet laten. Het voedsel wordt echter eentonig: een berg rijst, vette frieten of nsima met een paar blokjes vlees: beef of chicken stew noemen ze dat. In tegenstelling met de andere Oost-Afrikaanse landen gebruiken de Malawi nauwelijks kruiden. Nsima is gekookt maïsmeel. Dit gerecht heette in Kenia en Tanzania Ugali en daar hebben we er méér dan genoeg gegeten! Blijft dus over: rijst of chips. Tweemaal per dag eten we boterhammen met steeds dezelfde confituur, pindakaas, een eitje of een beetje kaas als er voorradig is... Groente lijkt hier eveneens een zeldzaamheid. Tomaten (onrijpe en rijpe, al dan niet geblutst) zijn bijna altijd voorradig op de markten. Verder is er kool en kool en nog eens kool. Fruit. waarschijnlijk is het niet bepaald het fruitseizoen. Er zijn bakbananen en overrijpe bananen beschikbaar; de papaja's hangen nog aan de bomen, sporadisch ligt er eentje op de markt. We hunkeren langzaamaan naar een 'echte' steak. maar dit is nog even afwachten tot in Zuid-Afrika vrezen we.
Op de radio vinden we slechts twee zenders. Op de evangelische zender zijn de liedjes zorgvuldig gekozen en refereren ze altijd op de één of andere manier naar Jezus of God. Meestal wordt er gepraat: over de bijbel, bekeringen. In een reclamespotje werden de doodarme Malawi aangespoord om geld te storten voor de opstart van een dergelijke zender in Azië. De tweede zender schakelt een paar keer per dag over naar de BBC voor het Afrikaans nieuws, een half uur in het Engels, gevolgd door een halfuur in de locale taal. De muziek is er genietbaar. De zender valt echter om de haverklap eventjes uit.
Over het niveau van het onderwijs valt weinig te vertellen. Ik wil niet belerend te werk gaan, toch kan ik het een paar keer niet laten. Mijn rekening voor het verblijf op een campsite wordt opgemaakt. Drie nachten aan 500 kwacha plus 2 biertjes aan 70. Dat maakt dan 640. Ik wijs de man op de drie nachten. "Ja, is 1500. Je moet 1500 betalen." Plus de biertjes. Hij komt terug uit op 640. Ze kunnen echt wel tellen hoor, tenminste als alle gegevens netjes onder elkaar staan. Maar dat doen ze dan weer niet. Ik geef de tip om alle uitgaven van één klant op één en hetzelfde blad onder elkaar te noteren. Ik maak mijn eigen rekening: 1500 plus 140 plus een avondmaal. Op de volgende campsite uitgebaat door locale mensen slagen ze er net zomin in om mijn rekening op te maken. Ik word er wanhopig van. Indien ze het geld niet zo hard nodig hebben, zou je gewoonweg wegwandelen. Er zijn uitzonderingen, waar de locale mensen wél keurig een rekening kunnen opmaken!
Of de immigratiebeambte! De arme man snapte niet dat wij met de auto vanuit België vertrokken en reisden tot in Malawi. "Dat kan niet. Ligt er dan een weg tussen Afrika en Europa? Je moet vliegen. Vanuit welk land zal je met het vliegtuig vertrekken?" We leggen hem uit dat we vanuit Marseille de boot naar Tunis namen en vanaf Tunis met de auto rijden. Kon er bij hem niet in. Een auto op een boot? "Er ligt geen weg!" "Ik begrijp het!", zei een eenvoudige 'asielzoeker' die naast ons zat. "Je hebt de auto op de boot gezet." Hij maakt er gebaren bij. "en dan zijn jullie met de boot naar Tunesië gevaren. Dan hebben jullie de auto van de boot genomen en dan beginnen te rijden tot hier." De beambte snapte het nog altijd niet: er ligt geen weg tussen Afrika en Europa, dus kan je niet naar huis rijden. Je moet het vliegtuig nemen." Hij was echter een beetje gegeneerd daar de 'onbeduidende' man het wel snapte en hakte de knoop door. Wij onze zin. een stempeltje in ons pas.
Malawi, de ontmoetingen zijn er sporadisch. Uitdaging ontbreekt. Malawi is mooi. en toch ontbreekt er iets. I have the blues. We zijn aan iets nieuws toe. En toch zien we op tegen de volgende grensovergang. De recente informatie die we ontvangen is tegenstrijdig. Zuid-Afrika is de enige zekerheid die we hebben. Zuid-Afrika moeten we bereiken, maar hoe? Via Mozambique? Via Mozambique met doorsteek door Zimbabwe? Via Zambia en Zimbabwe? Of via Zambia en Botswana?
Eén beeld van Malawi zal me altijd bijblijven, het beeld én de frisse geur van zeep aan de rand van het lake Malawi: de mensen die zich en hun kledij wassen in het water en roetzwarte potten scheuren met zand en afspoelen. Als ik maar eventjes de ogen sluit kan ik de geur van de ambachtelijke zeep ruiken. Malawi, het meer en de zeep.
Ria Anyca
Lees verder: Reisverslag 20 - Mozambique >>
© 2005-2007 Deze tekst en al de teksten op deze website zijn eigendom van Ria Anyca. Gelieve toestemming te vragen voor verspreiding.