Tijdens de laatste honderd kilometers dat we van Ethiopië verwijderd zijn, zien we langzamerhand het landschap veranderen. Het dorre landschap maakt plaats voor bergen en vooral veel groen. Ondanks het aantal toenemende hutten ten nadele van de huizen krijgen we een impressie van een rijkere omgeving. Eens de grens over lijkt het ons steeds moeilijker te geloven dat hier ooit hongersnood heerste. En toch.Een land met twee versnellingen.
Hoe langer we verblijven in Ethiopië hoe moeilijker we het hebben, psychisch althans, om alle impressies te verwerken. Ook wij hangen vast aan het cliché van uitgehongerde mensen, al dan niet stervend langs de weg. De tegenstelling met het Soedan of tenminste met het noordoostelijk deel dat wij verkenden is groot. In dit Soedan kan iedereen aan de basisbehoeften voldoen. Rijk is natuurlijk een ander paar mouwen en toch. ook in Soedan kent ieder dorp een enkeling die gouden zaken doet, zakkenvullers, maar ook personen die af en toe getuigen van goede wil. In Ethiopië ligt de situatie toch iets complexer.
Vlak over de grens lijken we o zo ver weg van de Soedanese woestijn. De velden zijn er groen, tarwe, sorghum, talrijke variëteiten die we niet eens kennen groeien er welig. Gedaan met het hoeden van een enkel geitje. Kuddes runderen, geiten en schapen lummelen met hun hoeders langs de wegen. Maagjes goed gevuld, want de graskant lijkt hen weinig te bekoren. Kan hier dan honger zijn? Veel moet er echter niet gebeuren om een nieuwe hongersnood zoals in de jaren '80 teweeg te brengen. Toen bleef de regen jaar op jaar uit, gevolg droogte, hongersnood. De problemen met de afscheuring van Eritrea en Somalië eisten eveneens hun tol. Bij het uitblijven van een regenseizoen kan de hongersnood opnieuw toeslaan. Gezinnen tellen vele mondjes. Een slechte oogst blijft nog steeds een catastrofe.
We verblijven een paar dagen in Gondar, ooit de hoofdstad van Ethiopië, een stad met een rijk verleden. Hier - maar ook elders in Ethiopië - maken we kennis met een gevarieerd aanbod van voedsel. Vlees, vis, groenten en natuurlijk het nationaal een: de injera, een soort reuzenpannenkoek op basis van zuurdesem met vulling naar keuze. De hoofdzakelijke Christelijke bevolking vast wekelijks op woensdag en vrijdag. Op deze dagen wordt geen vlees of producten van dierlijke afkomst gegeten. Vasten? Nee, goedgevulde lekkere vegetarische schotels verwennen de maagjes. Na drie maand vinden we in Ethiopië bier en wijn en laten het ons ook smaken. In Gondar bezoeken we zelfs een brouwerij. Een pareltje! Ze beschikt over de nieuwste technologie. Terecht pronkt de manager met de ISO 9001 en 1401 certificaten. De brouwerij, een frisdrankfabriek, industriële bloemmolen., vele, kleine, gespecialiseerde kmo's, die getuigen van kennis van zaken., de universiteit herbergt jongens en meisjes, het universitair ziekenhuis, kleine gespecialiseerde kliniekjes. de rijke cultuur o.m. het kasteel van Fasil. dragen allen toe aan de idee van een rijk Ethiopië.
Tegelijk registreert onze geest de bedelaars, kreupelen, mensen gehuld in lompen. De Ethiopiër is leergierig. Het zijn mensen die van nature uit over een gezond portie verstand beschikken. En dit staat dan weer in schril contrast met de vele Ethiopische kinderen die nauwelijks een schoolbank zien. Ze moeten meehelpen thuis, op het land, de dieren hoeden of geld schooien bij de buitenlander. Wie werk heeft, heeft het vrij goed. Het zijn ook de werkende jongeren die vaak dromen van studeren, opklimmen in de maatschappij. Na het werk zeulen ze ook vaak met studieboeken rond. Hier lijken 'selfmade' mannen nog steeds aan de bak te komen. Nee, ondanks de allereerste impressie van schijnbare rijkdom, kan niet iedereen aan de basisbehoeften voldoen.
Wanneer we de steden verlaten neemt de armoe toe. In lompen gehulde mensen schooien. Kinderen bedelenen. Een kaalgeschoren hoofden. huid onder lelijke vlekken. vermoedelijk parasieten. Talrijke kreupelen, scheefgeroeide voeten. Stond hun wieg in België, hadden de meerderheid onder hen een andere toekomst. Hier wacht hen enkel liefdadigheid en een bestaan als bedelaar. Voornamelijk jongeren bieden hun diensten aan: om op de auto te passen, de weg te wijzen. duizend en één reden. Dagelijks worden we tientallen keren met smekende mensen geconfronteerd. Er zijn meer dan zestig miljoen Ethiopiërs. Je kan nergens of nergens in dit onmetelijke land vijftig meter afleggen zonder mensen te ontmoeten. We kunnen niet op elke vraag ingaan. Geef je één kind een stylo, dan heb je meteen eens horde mensen om je heen die een stylo eisen. Dit doen we dan ook niet. We belonen iemand die ons vrijblijvend een kleine dienst verleende met een zak kleren naar keuze voor hem en zijn familie. Je zou die stralende ogen moeten zien! Kledij is hier geen overbodig luxe. Momenteel is het regenseizoen net achter de rug. De temperaturen (we zitten ook midden in de bergen) variëren momenteel tussen een 10° C 's nachts en 16 tot 26°C overdag.
We praten met een paar universiteitstudenten. Ze vuren talrijke vragen op ons af. "Waar komen jullie vandaan? Wat doen jullie hier? Hebben jullie een vergelijkende studie tussen Ethiopië en Soedan gemaakt? Wat is het beste Afrikaanse land dat jullie tot op heden bezochten?" En zo gaat het maar door. Ze verwachten méér dan ja en neen, nemen enkel genoegen met een gestoffeerd antwoord. Dat wij Europeanen Ethiopië zien als een arm land, daar krijgen ze kop nog staart aan. "Wat denken jullie wel? Dat we hier liggen dood te gaan? Leg me uit waar jullie dit beeld vandaan hebben! We hebben toch veel mogelijkheden, hier Ethiopië." Van de hongersnood in jaren '80 liggen deze jongeren niet van wakker. Toch schuilt er ergens waarheid in hun woorden: Ethiopië heeft veel te bieden, zou ook een pracht van een toeristisch land kunnen zijn. Die kaart hebben ze lang nog niet getrokken. Buiten de 'overlanders' en een handvol rugzaktoeristen, zie je nog bitter weinig toeristen. Nagenietend van een biertje zien we opnieuw de stroom van armen aan ons voorbijtrekken. Best verwarrend zo af en toe.
In bepaalde dorpsgemeenschappen zie je wel degelijk initiatief. In Bahir Dar, bijvoorbeeld, is een coöperatie van vrouwen actief. Ze vervaardigen gebruiksvoorwerpen met een klein artistiek tintje. Hier genieten de mensen van mooie voorwerpen, daar waar ze in Soedan enkel en alleen puur functioneel waren. Liever dan één individu te steunen, proberen we zo'n initiatief te ondersteunen. De vrouwengemeenschappen houden de gezinnen draaiende. Ook de Ethiopische regering doet wel degelijk inspanning. In elk dorp is wel een project lopende, watervoorziening, inentingsprojecten, landbouwinitiatieven. Tijdens ons verblijf in Bahir Dar ging een net een driedaags congres voor districthoofden door. Ze kregen een opleiding om de boeren op een juiste manier te leren omgaan met water (juiste hoeveelheid op het juiste moment, irrigatie en bedeling.). Talrijke educatieve borden treffen we in en rond elk dorp.
Ze manen de mensen aan om aan geboortebeperking te doen, hun kinderen te laten inenten of trekken de aandacht op de HIV-problematiek.
Vele Ethiopiërs leven, ondanks de vele positieve initiatieven, nog steeds onder de armoedegrens. Vooral in Ethiopië willen we ons steentje bijdragen. Aan elke vraag op straat kunnen we niet voldoen. Geven zonder tegenprestatie heeft bovendien veel negatieve implicaties: het doodt de zin voor initiatief en het creëert bovendien een categorie mensen die nooit uit het bedelend circuit zullen raken. Ook heel wat Ethiopiërs keuren het bedelen af. Zoals we vermelden in ons ' impressie' dagboek geven we enkel aan een individu als er een minimale tegenprestatie tegenover staat. We proberen op de eerste plaats goederen te schenken aan de dorpscommuniteit die zich het lot van de dorpsgenoten aantrekt, een coöperatie of een plaatselijk initiatief. Langzamerhand raken we door onze goederen heen.
Wie ons wil steunen, kan nog steeds storten op onze rekening, met vermelding Afrika Positief
083-1434012-64
Met dit geld kunnen we in het land zelf goederen aankopen.
Dit betekent meteen een steun aan de plaatselijke economie.
Binnenkort volgt méér nieuws, specifiek rond allerhande initiatieven!
Ria Anyca
Lees verder: Reisverslag 7 - Ethiopië deel 2 / 2 - Plan International Lalibela >>
© 2005-2007 Deze tekst en al de teksten op deze website zijn eigendom van Ria Anyca. Gelieve toestemming te vragen voor verspreiding.